Khu Dự trữ Sinh quyển Thế giới Rừng ngập mặn (DTSQTG RNM) Cần Giờ, được UNESCO công nhận vào ngày 21/1/2000, là Khu DTSQTG đầu tiên của Việt Nam. Nằm ở phía Đông Nam Thành phố Hồ Chí Minh, thuộc khu vực hạ lưu hệ thống sông Đồng Nai – Sài Gòn, Cần Giờ được mệnh danh là “lá phổi xanh” của thành phố, đóng vai trò quan trọng trong việc bảo vệ môi trường và phát triển bền vững. Với tổng diện tích 70.445,34 ha và dân số hơn 75.000 người (năm 2018), khu dự trữ này không chỉ là ngôi nhà của đa dạng sinh học mà còn là kho tàng văn hóa và lịch sử.
Cấu trúc Phân Vùng Đặc Biệt Của Cần Giờ
Khu DTSQTG RNM Cần Giờ bao gồm toàn bộ diện tích rừng phòng hộ Cần Giờ và phần còn lại của diện tích hành chính huyện, được chia thành ba vùng chức năng rõ rệt, mỗi vùng mang một vai trò riêng biệt trong công tác bảo tồn và phát triển.
Bản đồ phân vùng Khu Dự trữ Sinh quyển Rừng ngập mặn Cần Giờ
- Vùng lõi: Với diện tích 6.134,43 ha, vùng lõi là trái tim của khu dự trữ, nơi tập trung bảo tồn hệ sinh thái rừng ngập mặn (cả rừng trồng và tự nhiên), cảnh quan đặc trưng, và môi trường sống của động vật hoang dã, đặc biệt là các loài chim nước. Vùng này cũng bảo vệ các thủy vực và bãi bồi ven sông, ven biển để tái sinh tự nhiên hệ thực vật và động vật, đồng thời phục vụ nghiên cứu khoa học và du lịch sinh thái có giới hạn.
- Vùng đệm: Chiếm 29.152,10 ha đất rừng và 12.763,56 ha mặt nước, vùng đệm có chức năng phục hồi các hệ sinh thái ưu thế, bảo vệ vùng lõi, tạo không gian sống rộng lớn hơn cho thú hoang dã. Ngoài ra, vùng đệm còn góp phần tạo nên cảnh quan tự nhiên và văn hóa nhân văn phục vụ du lịch sinh thái, khuyến khích các mô hình lâm ngư kết hợp thân thiện với môi trường.
- Vùng chuyển tiếp: Gồm 13.227,79 ha đất rừng và 7.267,47 ha mặt nước, vùng chuyển tiếp bao gồm các khu vực còn lại của huyện Cần Giờ. Tại đây, các mô hình phát triển kinh tế bền vững được khuyến khích, với sự tham gia của các cơ quan quản lý, tổ chức kinh tế, xã hội, khoa học và giáo dục.
Bức Tranh Đa Dạng Văn Hóa Và Lịch Sử Cần Giờ
Bên cạnh giá trị sinh thái, Khu DTSQTG RNM Cần Giờ còn là một điểm đến giàu bản sắc văn hóa và lịch sử. Lễ Nghinh Ông Cần Giờ, được công nhận là Di sản văn hóa phi vật thể Quốc gia vào năm 2013, là minh chứng sống động cho tín ngưỡng và tập quán của người dân địa phương gắn liền với biển cả. Khu Di tích lịch sử Căn cứ Rừng Sác, được công nhận cấp Quốc gia vào năm 2004, ghi dấu một thời kỳ lịch sử hào hùng.
Ngoài ra, trên địa bàn còn có nhiều di tích khảo cổ và tâm linh khác như Di chỉ khảo cổ Giồng Cá Vồ, Đình Cần Thạnh, Lăng Ông Thủy Tướng Cần Thạnh, Đình Dương Văn Hạnh và Đình Bình Khánh – Mộ tiền hiền Trần Quang Đạo, tất cả đều phản ánh lịch sử phát triển lâu đời của vùng đất này.
Hệ Sinh Thái Phong Phú: Đa Dạng Sinh Học Tại Cần Giờ
Cần Giờ tự hào sở hữu một hệ sinh thái đa dạng và phong phú, là nơi cư trú của hàng trăm loài thực vật và động vật.
- Hệ thực vật: Gồm 318 loài thực vật bậc cao, trong đó có 37 loài cây ngập mặn đặc trưng, 56 loài tham gia rừng ngập mặn và 225 loài cây du nhập.
- Hệ động vật: Đa dạng với 89 loài côn trùng, 282 loài cá, 36 loài lưỡng cư, 36 loài bò sát, 164 loài chim và 35 loài thú. Khu vực này còn có 66 loài động vật nổi và 66 loài thực vật nổi.
Dơi Ngựa trong Khu Dự trữ Sinh quyển Cần Giờ
Các Khu Bảo Tồn Và Kho Tàng Loài Quý Hiếm
Nhằm bảo vệ sự đa dạng sinh học quý giá, Khu DTSQTG RNM Cần Giờ đã thành lập ba khu bảo tồn quan trọng:
- Khu bảo tồn chim (Sân Chim Vàm Sát): Là môi trường sống lý tưởng cho khoảng 2.000 cá thể chim thuộc 33 loài, bao gồm 26 loài định cư và 07 loài di cư.
- Khu bảo tồn dơi (Đầm Dơi): Tại tiểu khu 15a, đây là nơi trú ngụ của hơn 500 cá thể dơi, chủ yếu là loài Dơi ngựa (Pteropus lylei).
- Khu bảo tồn khỉ (Khu Đảo Khỉ): Với đàn Khỉ đuôi dài (Maccaca fascicularis) đã phát triển lên hơn 1.000 con, tạo nên một điểm nhấn độc đáo cho du lịch sinh thái Cần Giờ.
Khỉ Đuôi Dài tại Khu Đảo Khỉ Cần Giờ
Ngoài ra, Cần Giờ còn là mái nhà của nhiều loài động thực vật quý hiếm nằm trong Danh mục Sách đỏ Việt Nam (2007). Về thực vật, có 02 loài là Cóc đỏ (Lumnitzera littorea) và Chùm lé (Azima sarmentosa). Về động vật, có 09 loài bao gồm: Rái cá thường (Lutra lutra), Rái cá vuốt bé (Aonyx cinereus), Mèo cá (Prionailurus viverrinus), Khỉ đuôi dài (Maccaca fascicularis); các loài chim như Bồ nông chân xám (Pelecanus philippensis), Cổ rắn (Anhinga melanogaster), Choắt mỏ vàng (Tringa guttifer); loài bò sát Rắn hổ chúa (Ophiophagus hannah); và loài cá Cá mang rổ (Toxotes chatareus).
Ban Quản Lý Rừng Phòng Hộ Huyện Cần Giờ: Vai Trò Và Sứ Mệnh
Ban Quản lý Rừng Phòng hộ (BQL RPH) Huyện Cần Giờ đóng vai trò nòng cốt trong việc quản lý trực tiếp vùng lõi và vùng đệm của Khu DTSQTG RNM Cần Giờ. Đơn vị này có nhiệm vụ tham mưu và hỗ trợ chuyên môn cho Ban Quản lý Khu DTSQTG RNM Cần Giờ, đảm bảo công tác bảo tồn và phát triển rừng được thực hiện hiệu quả.
Ban Quản lý rừng phòng hộ Huyện Cần Giờ
Chức năng nghiệp vụ của BQL RPH bao gồm quản lý thống nhất toàn bộ diện tích rừng phòng hộ, xây dựng và thực hiện các kế hoạch dài hạn, ngắn hạn để bảo vệ và phát triển rừng. Đơn vị này cũng tổ chức các hoạt động sản xuất lâm-ngư kết hợp, các dịch vụ khoa học-kỹ thuật và dịch vụ tham quan du lịch sinh thái, góp phần nâng cao giá trị kinh tế, văn hóa, xã hội của rừng phòng hộ và cải thiện đời sống cho người dân địa phương.
Ban Quản lý Rừng Phòng hộ Huyện Cần Giờ được thành lập vào ngày 07 tháng 01 năm 2000, tiền thân là Lâm trường Duyên Hải (thành lập ngày 07 tháng 08 năm 1978). Tổ chức bộ máy tinh gọn, hiệu quả dưới sự phụ trách của Trưởng Ban và các Phó Trưởng ban, theo Quyết định số 169/QĐ-UB-CNN của Ủy ban nhân dân Thành phố Hồ Chí Minh.
Kết Luận
Khu Dự trữ Sinh quyển Rừng ngập mặn Cần Giờ không chỉ là một di sản thiên nhiên quý giá được UNESCO công nhận, mà còn là biểu tượng của sự nỗ lực bảo tồn và phát triển bền vững tại Việt Nam. Với hệ sinh thái đa dạng, các khu bảo tồn chuyên biệt, cùng kho tàng văn hóa và lịch sử phong phú, Cần Giờ xứng đáng là điểm đến hấp dẫn cho những ai yêu thiên nhiên và muốn khám phá giá trị văn hóa độc đáo. Việc bảo vệ và phát huy những giá trị của Cần Giờ là trách nhiệm chung, góp phần vào sự phát triển hài hòa giữa con người và tự nhiên.
Thông tin liên hệ Ban Quản lý Rừng Phòng hộ Huyện Cần Giờ:
- Địa chỉ: 1541 Đường Rừng Sác, Ấp An Nghĩa, Xã An Thới Đông, Huyện Cần Giờ, TP Hồ Chí Minh
- Email: [email protected]
- Điện thoại: 028.66811883 (Khu Du lịch); 028.62726967 (Phòng Hành chính)
